Veldtocht archeologie en groen naar RCE Amersfoort

Op 13 oktober heeft een delegatie van het Erfgoedplatform gemeente Heumen een bezoek gebracht aan de Rijksdienst voor
het Cultureel Erfgoed (RCE) in Amersfoort. Daar zijn de beschikbare documenten rond de Romeinse wachttoren, kasteel
Heumen en de motte Malderburcht bekeken.

Klik HIER voor een verslag van dit bezoek.

 


Expositie kasteel Heumen in het gemeentehuis

In de uiterwaarden langs de Maas, waar nu de Maasbrug met de A73 ligt, stond ooit het imposante kasteel van de
heerlijkheid Heumen. Het is nu niet veel meer dan een bultige wei met vage contouren van het kasteel en bijbehorende grachten
en muren. Bovengronds is het kasteel verdwenen, maar onder de grond zijn de funderingen nog aanwezig. Bij de
archeologische opgraving in 1980 zijn de kasteelmuren, grachten en hoektorens blootgelegd, onderzocht en daarna weer
met grond afgedekt. Het vondstmateriaal dat daarbij werd verzameld is ongezien opgeborgen. Deze opgraving is er één
van grote haast geweest. Jammer genoeg heeft het heel lang moeten duren voor het materiaal kon worden bekeken.

 

rob_frank  vitrinen

 

Onder leiding van archeoloog Marijne Magnée-Nentjes hebben Petra Thijssen, Frank Oerlemans en Rob de Loos,

leden van de Werkgroep Archeologie van het Erfgoedplatform Gemeente Heumen, in 2014-2015 de materiaalvondsten
schoongemaakt, onderzocht en beschreven. Vervolgens hebben ze een selectie van de vondsten samengesteld en
geëxposeerd in vitrines. Deze zijn te bezichtigen op de eerste verdieping van het gemeentehuis. De expositie vertelt
het verhaal van het kasteel van Heumen van de middeleeuwen tot de 20ste eeuw.

De expositie is voor het publiek toegankelijk tijdens de openingsuren van het gemeentehuis.


Van Moll tot Kroonsteen

Bij boekhandel The Read Shop in het Maldense winkelcentrum is sinds 13 november 2015 te koop het boek \'Van Moll tot Kroonsteen\'. In zijn boek van bijna 250 bladzijden heeft Geert Dibbets via archiefonderzoek en interviews de geschiedenis beschreven van de medische zorg die van 1820 tot 1980 in de vroegere gemeente Heumen is verleend.

Aan het begin van de 19de eeuw was er geen dokter in Heumen en Malden. Toen er hier in 1819 in deze dorpen dysenterie heerste, heeft de schout de hulp ingeroepen van de van de Nijmeegse stadsarts Anthonij Moll. Deze bracht liefst 80,25 gulden voor zijn werk in rekening. Mét andere kosten (het vervoer van Moll, de levering en bezorging van de medicijnen) beliep de medische rekening in 1819 166, 25 gulden, een bedrag dat door een administratieve blunder van de schout ten laste kwam van de gemeentekas. Dat was een zeer aanzienlijk bedrag als we bedenken dat de gemeentelijke begroting voor 1819 1.438,65 gulden aan inkomsten bedroeg en 1.420,16 gulden aan uitgaven!

Tot 1840 heeft de gemeente Heumen en Malden Nijmeegse stadsdokters als gemeentearts in dienst gehad: deze moest voor rekening van de gemeente medische hulp verstrekken aan de arme inwoners. Daarna heeft de gemeentearts van Heumen en Malden ruim 30 jaar in Mook gewoond, later in Groesbeek, Neerbosch en Cuijk. Sinds dokter Quanjer zich in 1905 in Heumen vestigde, hebben de dokters steeds binnen de gemeente gewoond en er hun praktijk gevoerd. Naast hun werk als gemeentearts hadden ze ook een huisartsenpraktijk.

Oudere inwoners van Heumen en Malden herinneren zich dokter Gerritsen nog, met zijn woning en praktijk op het huidige parkeerterrein bij restaurant Molenhoek, en dokter Van Meyel aan de Rijksweg. Wat minder scherp is de herinnering aan de twee ‘ondergedoken’ artsen die als assistent van dokter Gerritsen in de oorlogsjaren werkzaam zijn geweest: dokter George Edgar (als jazzmusicus beter bekend als Boy Edgar) en Anthonie Kooman, die in Malden in 1944-1945 de leiding heeft gehad over het noodziekenhuis. Doordat voor Van Moll tot Kroonsteen het archief van de familie Kooman kon worden geraadpleegd, is er veel interessants boven tafel gekomen met betrekking tot het reilen en zeilen van dit noodziekenhuis, de betrokkenheid erbij van Maldense en Mookse EHBO’ers, de verhouding tussen de dokter en de niet onomstreden burgemeester.

Het slothoofdstuk raakt aan het heden: de wijkverpleging en vooral de mensen die daarbinnen hebben gewerkt, de trage gang van zaken rond de stichting van het ‘bejaardencentrum’ Malderburch tot in de eerste periode van zijn bestaan, en de ontwikkeling en opening van het Maldense gezondheidscentrum De Kroonsteen in 1980.

Belangrijke medische wetgeving uit de 19de eeuw is in het kort besproken. Ook is aandacht besteed aan de informatie over doodsoorzaken die voor een aantal jaren uit de 19de eeuw in het gemeentearchief aanwezig is, en besmettelijke ziekten die hier hebben geheerst. Te betreuren valt dat er maar heel weinig te vinden is over hier werkzame vroedvrouwen. Enkele malen zien we een verpleegster vermeld. Eén van hen genoot een bescheiden honorering maar kreeg na een jaar alweer ontslag: de gemeente moest in 1925 niet f. 50 bijbetalen maar f. 275 en hief haar functie op, zonder één woord te besteden aan het belang van haar werk.

Van Moll tot Kroonsteen laat zien dat heden en verleden niet alleen verschillen maar ook duidelijke overeenkomsten vertonen. De financiële relatie tussen gemeenteartsen en gemeente bij voorbeeld doet sterk denken aan het voortdurende getouwtrek tussen ‘zorg’ en verzekeringen. De eis van de gemeente om medische informatie te krijgen omtrent patiënten die voor rekening van de gemeente naar het ziekenhuis moesten, lijkt op de rondzingende wens van verzekeringen om inzage te krijgen in bepaalde patiëntendossiers.

Van Moll tot Kroonsteen is geïllustreerd en kost € 15. Het boek is verkrijgbaar in The Read Shop en bij de schrijver Geert Dibbets, E mail g [DOT] dibbets [AT] hetnet [DOT] nl


Heggenvlechten erkend als immaterieel erfgoed

Een leuk bericht op rtvOost:

Heggenvlechten is 14 maart 2015 op de Nationale Inventaris Immaterieel Erfgoed geplaatst.

Alles over heggenvlechten is te vinden op www.heggen.nl.

 


Erfgoedplatform officieel opgericht

De Algemene ledenvergadering heeft op 26 november 2014 statutair de Vereniging Erfgoedplatform Gemeente Heumen opgericht.

De uitslag van de stemming door de 10 aanwezige ledenorganisaties was: 9 voor, 0 tegen en 1 blanco.

De aangenomen statuten zullen notarieel worden vastgelegd.

Nieuw bestuur

Ben Boersema was vertrekkend voorzitter. Hij is opgevolgd door Leo Ewals.

Het nieuw gekozen bestuur.

nieuwe_bestuur

Van links naar rechts: Petra Thijssen, Anneke Meijsen, Leo Ewals en Harrie Joosten

Werkplannen 2015

De Algemene Ledenvergadering stelde de werkplannen van het bestuur en de werkgroepen vast.

In 2015 wordt gewerkt aan 26 activiteiten. Het volledige verslag vindt u in Nieuwsbrief nr. 15.